نگاهی به حادثه تاریخی 17 دی
آنتوني پارسونز سفير انگلستان در ايران مي گويد: در اوايل ژانويه تصميم گرفته شد كه براي بي اعتبار كردن امام خميني مطالبي عليه او منتشر شود. براي تحقق بخشيدن به اين نگرش روز 17 دي انتخاب شد تا همچون مطبوعات داخلي و خارجي اعتراض عمومي مردم را نوعي كهنه پرستي وانمود سازد و طوري القا كنند كه اسلام و روحانيت مخالف با آزادي زنان است...
پيك دربار نامه ممهور به مهر دربار را به داريوش همايون، وزير اطلاعات و جهانگردي داد و او نامه را جهت انتشار به روزنامه اطلاعات داد. مسعودي صاحب امتياز روزنامه، مفاد مقاله را براي آينده روزنامه خطرناك يافت و نگران واكنش علما و روحانيون شد. اما در تماسهايي كه با وزير اطلاعات و جهانگردي و نخست وزير وقت (آموزگار) گرفت، دريافت كه برخي از مفاد تند و تحريك آميز آن به خواست شخص شاه در مقاله آمده است. در اين مقاله كه نويسنده آن «احمد رشيدي مطلق» ذكر شده بود به طور صريح بي حجابي را فضيلت و حجاب، كهنه پرستي و ارتجاع معرفي و به ساحت امام (ره) اهانت، و قيام 15 خرداد 1342، توطئه استعمار سرخ و سياه معرفي شده بود. ماجرا این بود که وزير دربار احياناً به دليل درگيري با آموزگار خواست كه از بالاي سر دولت عمل كند و تصميم گرفت كه حداقل تهيه متن را دفتر مطبوعاتي خودش انجام دهد و آن نامه مرموز بدين ترتيب در خود دربار نوشته شد.
بدون ترديد آن نامه به دستور هويدا و به وسيله [فرهاد] نيكوخواه بدون اطلاع دولت و وزارت اطلاعات تهيه شد و چون سابقه نداشت كه دربار مستقيماً مطلبي را براي چاپ به روزنامهها بدهد براي چاپ آن از طريق وزارت اطلاعات اقدام شد. درست مقارن احساس پيروزي آموزگار، هويدا مشت خود را كه همان نامه كذا باشد به طرف او پرتاب كرد و اين نامه دربسته را فرستاد و به داريوش همايون وزير اطلاعات تسليم كرد. او كه از همه جا بي خبر بود و تصور ميكرد دستور از بالاست و او بايد مجري منويات باشد آن پاكت دربسته را كه آرم دربار هم داشت به خبرنگار اطلاعات كه در كنگره بزرگ حزب رستاخيز در سالن 12 هزار نفري آريامهر سابق حضور داشت سپرد با تأكيد بر اين امر كه بايد در اولين فرصت به چاپ سپرده شود و آن نامه پس از يكي دو روز معطلي در روزنامه اطلاعات به چاپ رسيد و شد آنچه نبايد بشود.
با پخش روزنامه اطلاعات و رسيدن آن به شهر قم، اولين واكنشها آغاز شد. مدرسين حوزه علميه قم در بيت آيت ا... حسين نوري گرد آمدند تا اقدامي هماهنگ داشته باشند و پس از بررسي تصميم گرفته شد تا هجدهم دي درسهاي حوزه تعطيل شود.
صبح هجدهم دي، طلاب با تشكيل اجتماع بزرگي، تظاهرات و راهپيمايي خود را آرام به سوي منازل مراجع آغاز كردند و با تجمع در مقابل منازل ايشان با دادن شعارهايي به حمايت از امام (ره) پرداختند. نيروهاي امنيتي با يورش به صف تظاهركنندگان سعي در متفرق نمودن و ممانعت از راهپيمايي كردند.